Хоҳиши бародарона аз хонаводаи гиромиқадри Муҷаддадӣ дар сиёсати имрӯзи Афғонистон
Нависанда: доктор Фарид Юнус, устоди бознишастаи мардумшиносии Ховари Миёна ва мутолиоти фалсафа ва ислом, раиси Конуни андешаи Афғонистон, узви Шӯрои машваратии «Сангар»
Дар таърихи Афғонистон мехонем ва ҳамчунин аз падарон ва бузургони хонаводаи худ омӯхтем, ки дар асри Аълоҳазрат Амонуллоҳ, таҳрикоти Инглис аз хориҷ ва дохил бар алайҳи шоҳ боис шуд то чанд тан аз бузургони хонаводаи Муҷаддадӣ ба ҳамдастии ақвоми Ҷоҷӣ ва Мангал Амонуллоҳхонро аз пой андохтанд ва Нодирхонро ба қудрат расониданд.
Ин ҳамдастии хонаводаи Муҷаддадӣ ва ақвоми Ҷоҷӣ ва Мангалро ин нависанда “издивоҷи номашруъи қавми паштун ва мазҳаби суннӣ” мегӯям, ки мутаассифона, то имрӯз боиси бадбахтии кишвар шуд. Афғонистон ҳаргиз як миллати воқеӣ нашуд.
Хонаводаи Муҷаддадӣ дар он замон дар паштунисозии Афғонистон тавассути Муҳаммад Гул Муманд худро хомӯш гирифтанд. Дар зулме, ки дар муқобили хонаводаҳои саршинос тавассути Нодирхон сурат гирифт, худро хомӯш гирифтанд ва ин ки як қавм бояд зиёдтар матраҳ мебуд, на дигарон, худро хомӯш гирифтанд, ки аз як хонаводаи мазҳабӣ, ки аъламбардори дин буданд, таваққӯъ намерафт.
Мо дар ҳиҷрат омӯхтем, касе ки ба номи дин қад аълам мекунад, аввалин гоми ӯ дар роҳи таъмини адолат миёни мардум аст, аз ҳар қавму дин ва мазҳаб, ки бошад, чунончи Қуръон фармуд: “Ва изо ҳакамтум байна-н-нос ан таҳкуму бил-адл”, яъне вақте миёни мардум ҳукм мекунед, бо адл ҳукм кунед. Ва мутаассифона ин ормони қуръонӣ ҳаргиз бароварда нашуд ва зулме, ки Нодирхон муртакиб шуд, дар як кишвари мусулмон боварнокарданӣ аст, бо таассубот бар алайҳи ҳазора ва мардуми шиа.
Имрӯз бо зуҳури Ютуб мардум бисёр масоили таърих, илм ва дину ғайраро тамошо мекунанд ва меомӯзанд. Тафовутро дар адолати Муҳаммади Дувум, Фотеҳи Истанбул, бо Афғонистон муқоиса кунед, ки қозии фавқулода машҳури имперотурӣ, яъне Хизрбег, ки дар адолат ва бетарафӣ машҳур буд, худ подшоҳро хост муҳокима кунад, барои ин ки ҳамон муҳандиси машҳур, Атиқ Синонро, ки подшоҳ аз асабият дасташро қатъ карда буд ва ӯ ба қозӣ шикоят кард, ва қозӣ хост то дасти подшоҳ қатъ шавад, аммо муҳандис подшоҳро афв кард. Дар Афғонистон кӯдакони хурдсол ҳамроҳи модаронашон зиндонӣ шуда буданд, дар ҳоле ки вазири адлияи Нодирхон як Муҷаддадӣ буд.
Ин мақола бар алайҳи ҳеҷ шахс нест, зеро мо имрӯз ҷавонон ва мардони бисёр муҳтарам дар хонаводаи Муҷаддадӣ дорем, ки боиси ифтихори ҷомеаи мо ҳастанд. Аммо воқеияти сиёсии ҷомеаи имрӯз тавре аст, ки як идда мехоҳанд ҳамон ошу косаи сад сол қаблро эҳё кунанд.
Ҳар кас ҳақ дорад як назари сиёсӣ дошта бошад. Ҳар кас ҳақ дорад то дар умури сиёсии кишвар дахил бошад. Ҳоло он замони Нодирхон ва билохира Довудхон нест, ки мо сиёсатро аз даҳони давлатмардон мешунидем ва динро аз даҳони мазҳабиён ва дигарон ҳақ надоштанд. Аммо назар додан ду шарти асосӣ аз нигоҳи Ислом дорад: аввал адолат ва дувум ахлоқ.
Дар чанд моҳи қабл дидем, ки Абубакр Муҷаддадӣ, ки ҷавони шарифу наҷиб аст, ҳамон дастори сафеди сабки аҷдоди худро мебандад ва Кобул меравад ва дар канори Толибон аксҳо мегирад ва худро ба номи Ҳазрат Соҳиб мулаққаб сохтааст ва аз низоми золими Толиб тарафдорӣ мекунад. Имрӯз дар расонаҳо дидем, ки Исматуллоҳ Муҷаддадӣ, фарзанди марҳум Сибғатуллоҳ Муҷаддадӣ, дар канори Толибон нишаста ва аз амнияти Афғонистон суҳбат мекунад ва ба Толибон кредит медиҳад, дар ҳоле ки дар Афғонистон қатъан адолат нест. Панҷ сол мешавад, ки занон ва духтарон аз ҳаққи кору таҳсил маҳрум ҳастанд, озодии баён ва қалам вуҷуд надорад, журналистон ва хабарнигорон фирорӣ шуданд, ҳунармандон ва мусиқидонон фирорӣ шуданд, забони расмии кишварро пашту сохтаанд, дар ҳоле ки аксарияти томи мардуми кишвар форсизабон ҳастанд.
Мушкили Афғонистон дар издивоҷи номашруъи қавми паштун ва мазҳаби суннӣ аст. Ин ду гурӯҳ ҳаргиз ба озодии инсон эътиқод надоранд. Ин ду гурӯҳ ба озодии баён ва қалам эътиқод надоранд. Ин ду гурӯҳ ба ҳунарҳои зебо ва мусиқӣ эътиқод надоранд. Ин гурӯҳ ба озодии занон дар муқобили мардон аз нигоҳи маданӣ эътиқод надоранд.
Хуб, дар хонаводаи Муҷаддадӣ ҳастанд ашхосе, ки матолиби хуб навиштаанд, монанди марҳум Ҳошим Муҷаддадӣ ва ё аз насли нав Ғанӣ Муҷаддадӣ ва аъзои равшанзамир доранд. Ва имрӯз, ки дар маҳфилҳояшон биравед, як иддаи зиёд бонувон ҳастанд, ки ҳатто ҳиҷоб намепӯшанд. Ҷавонон риш надоранд, аммо инҳо дар ин хонавода дар ақаллият ҳастанд.
Видеои Исматуллоҳро Фазл Ғанӣ Муҷаддадӣ ба ман фиристод ва ман навиштам, ки ман тааҷҷуб намекунам, зеро издивоҷи ғайримашруъи қавми паштун бо мазҳаби суннӣ ҳанӯз ҳам давом дорад. Ғанӣ лутф кард ва ба ман навишт, ки ба хотири чанд нафар набояд як хонавода маҳкум шавад.
Ин сухан дуруст аст, аммо мутаассифона, мардум аз ҳамин чанд нафар интибоҳ мегиранд. Дар замони Нодирхон ҳам ҳамаи хонавода дахил набуданд, магар чанд нафари маҳдуд. Замоне ки ман ҷавон будам, дар Кобул қишри мазҳабӣ дар миёни қишри таҳсилёфта шуҳрат ва маҳбубияти хуб надошт. Ва далели он ҳамоно хотироти давраи Амонӣ буд ва дувум ин ки қишри мазҳабӣ қодир набуд як таҳаввулеро эҷод кунад, ки ба шароити замон мебуд.
Ба асоси издивоҷи қавм бо мазҳаб, марҳум Сибғатуллоҳ Муҷаддадӣ барои Ашраф Ғанӣ истиҳара кард, ки ӯ раиси ҷумҳур мешавад! Дар ҳоле ки мо медонем, ки истиҳараро шахс барои худ мекунад, дар ғайри он фолбинӣ мешавад, ки дар Ислом муҷоз нест.
Дар миёни ин хонавода ашхоси бисёр боахлоқ ва мӯъмин ҳастанд, аммо ҳамаи эшон дастаҷамъӣ, чӣ Муҷаддадии ҳиротӣ аст, чӣ кобулӣ, чӣ қандаҳорӣ, эътироф намекунанд, ки ҳоло замони издивоҷи қавму мазҳаб нест ва бояд ба талоқ анҷомад ва мо як миллати воҳид шавем.
Вақте Исматуллоҳ, ки дар канори Толиб менишинад, чунин маънӣ медиҳад, ки:
Аввал, ҳамон даврони Нодирхонро дар азҳон зинда мекунанд.
Дувум, нишон медиҳанд, ки ба ҳуқуқи занон, озодии баён ва қалам, озодии инсон ва ҳуқуқи башар эътиқод надоранд.
Севум, фаромӯш мекунанд, ки мо дар қарни бисту якум зиндагӣ мекунем ва имрӯз шароит фарқ мекунад.
Аз насли ҷадиди хонаводаи гиромиқадри Муҷаддадӣ, ҳатто агар аъмоли ду-се нафар бошад, таваққӯъ надорем, ки бо зулм дасташон баста бошад. Ин бахшуданӣ нест.
Қуръон зулмро ба масобаи ширк медонад ва дасти худро бо мардуми золим, яъне Толибон, яке кардан ва худро хомӯш гирифтан дар ин моҳи муҳаррам, ки бояд бар алайҳи зулм мубориза кунем, суолбарангез аст.
Бале! Яке аз мушаххасоти моҳи муҳаррам барои мусулмонони суннӣ ва шиа ин аст, ки ба золим байъат накунед ва бо золим дасти худро яке накунед.
Ин аъмоли Абубакр ва Исматуллоҳ ба хонаводаи Муҷаддадӣ ба ҷойи он ки мафоде бирасонад, садама мерасонад, махсусан, ки ин ашхос муллои пухта ҳам нестанд ва кадом мақоми илмии динӣ ҳам надоранд.
