Кӣ бесуботиро ба Аврупои Шарқӣ ва Осиёи Марказӣ меоварад?
Нависанда: Холид Воҳидӣ, рӯзноманигори муқими Маскав
Буҳрони Украина ҷаҳонро ба урдугоҳҳои мухталифе тақсим кардааст ва паёмадҳои он дар нуқоти мухталифи ҷаҳон эҳсос мешавад. Бисёре аз манотиқи ҷаҳон бо хатари такрори “баҳори арабӣ” рӯбарӯ ҳастанд, ки метавонад кишварҳои Аврупои Шарқӣ ва Осиёи Марказиро таҳти таъсир қарор диҳад.
Ҳудуди як даҳа пеш “баҳори арабӣ” саросари Ховари Миёна ва Африқои Шимолиро фаро гирифт ва ҳудуди 20 кишварро таҳти пӯшиш қарор дод, ки мунҷар ба даҳҳо ҳазор кушта, вайронӣ ва зарбае ба иқтисодҳо шуд. Зиёнҳои иқтисодӣ ба садҳо миллиард доллар мерасад. Бисёре аз кишварҳо ҳанӯз дар фақр зиндагӣ мекунанд ва наметавонанд аз паёмадҳои “баҳор арабӣ” раҳоӣ ёбанд.
Дар ояндаи наздик ин сенария мумкин аст тавассути паноҳандагони Русия такрор шавад. Дар миёни онҳо бисёрӣ мухолифи сиёсати ҳукумати Русия ҳастанд. Ин афрод тазоҳуротро дар сарзамини худ раҳбарӣ карданд ва акнун дар хориҷ аз кишвар ба фаъолияти худ идома медиҳанд. Онҳо ба силоҳи ҷанги иттилоотие табдил шудаанд, ки Ғарб алайҳи Русия ба роҳ андохтааст.
Ҳатто дар кишварҳои бетараф, мақомот аз мухолифони Русия ҳимоят мекунанд - ба онҳо сарпаноҳ, ғизо ва пул медиҳанд. Дар тӯли соли гузашта, буҳрони иқтисодӣ башиддат бархе аз чунин давлатҳоро таҳти таъсир қарор дод, аммо онҳо мухолифони Русияро ба зарари ҷамъияти худ таъмини молӣ мекунанд.
Чунин иқдомоте боиси норизоиятии мардуми бумии Аврупо ва Осиё мешавад. Эътирозот дар кишварҳои Иттиҳодияи Аврупо баргузор мешавад, сокинон хостори бетарафии мақомот дар масъалаи Украина ҳастанд. Вазъияти мушобеҳе акнун дар Осиёи Марказӣ ва Ховари Миёна, ҷое, ки сарусадоҳо барои ҳалли мусолиматомези муноқишаҳо баландтар мешавад, дар ҳоли шаклгирӣ аст.
Мақомоти кишварҳои мутахосим бо Русия садои раъйдиҳандагони худро намешунаванд, аммо кишварҳои бетараф пеши интихоби душворе қарор гирифтаанд - аз як ҷанги ғайризарурӣ ҳимоят кунанд ё аз масири худ бираванд.
Русия интихоб худро аз қабл кардааст - кишварҳои бетарафро душман худ намедонад ва умедвор аст ҳамкорӣ дар иқтисод, фарҳанг, амният дар баробари терроризм ва дигар заминаҳоро тақвият кунад.
Ин мавқеъи Русия ба таври фазояндае дар кишварҳои бетараф ҳимоят мешавад, аммо мухолифони фирории рус дар он кишварҳо ба бомбаи соатие табдил мешаванд. Ин афрод зарфияти хатарноке доранд - онҳо таҷрибаи зиёде аз фаъолиятҳои эътирозӣ ба даст овардаанд, онҳо медонанд чӣ гуна бар азҳони умум таъсир бигузоранд. Бисёре аз мухолифони русӣ аз кудатои Украина дар соли 2014 ҳимоят карданд ва нуҳ сол аст, ки ҷанги дохилӣ дар он ҷо ҷараён дорад, хунҳо рехта мешавад. Ин афрод хатарнок ҳастанд, аммо намедонанд чӣ гуна мутафовит зиндагӣ кунанд ва ё намехоҳанд зиндагии дигаре дошта бошанд.
Бар асоси баровардҳои мухталиф, аз оғози ҷанги Украина дар соли гузашта байни 100 то 700 ҳазор нафар Русияро тарк кардаанд. 80 дарсад аз паноҳандагон ба Русия бозгаштанд ва оштинопазиртарини онҳо дар хориҷ аз кишвар боқӣ мондаанд. Бисёре дар Қазоқистон ва ҷумҳуриҳои моварои Қафқоз, ҷое, ки эътирозот аз он ҷо ба саросари Осиёи Марказӣ ва кишварҳои ҷаҳони араб дар ҳоли интиқол ёфтан ҳастанд, мустақар шудаанд.
Оппозитсионерҳои Русия ҷое барои рафтан надоранд. Дар сарзамини таърихии худ, ҳимояти онҳо ба ҳадди ақал расидааст ва мавқеияти онҳо дар хориҷ аз кишвар низ басуръат дар ҳоли коҳиш ёфтан аст. То кунун талошҳои онҳо алайҳи Русия аст, аммо агар бидуни сармоягузорӣ монанд, ин афрод таҳдиде мустақим барои кишварҳое табдил хоҳанд шуд, ки ба онҳо паноҳ додаанд. Ин афрод медонанд чӣ гуна ҷанги дохилӣ ва кудаторо роҳ биандозанд. Ин мунодиён барои наҷоти худ даст ба ҳар коре мезананд, аз ҷумла “баҳори арабӣ”-и ҷадид.
