Толибон чӣ роҳе барои бақо дорад?
Нависанда: Наим Асғарӣ, таҳлилгар (Олмон), махсус барои "Сангар"
Созмони ҳамкории Шонгҳой метавонад нақш асосӣ дар тавсеа Афғонистон, ки таҳти фишори сиёсӣ ва иқтисодии Ғарб аст, ифо кунад. Дунёи модерн дар асри мавонеъ, маҳдудиятҳо ва таҳримҳо зиндагӣ мекунад, ки ғалаба бар онҳо ба танҳоӣ бисёр душвор аст. Бисёре аз кишварҳо ба манзури дифоъи муштарак аз манофеъи миллии худ бо ҳамсоягони минтақаии худ равобити чандҷониба эҷод мекунанд.
Созмони ҳамкории Шангхай як созмони байналмилалии бисёр таъсиргузор аст, ки ҷамъияти он беш аз 3.5 миллиард нафар ё ниме аз ҷамъияти ҷаҳон аст ва кулли қаламрави он беш аз ниме аз Авруосиё аст. Феҳристи аъзои ин созмони шомили Ҳинд, Эрон, Қазоқистон, Қирғизистон, Чин, Покистон, Русия, Тоҷикистон ва Ӯзбекистон аст. 14 кишвар шарики гуфтугӯ ҳастанд, 3 кишвар дар майдонҳои Созмони ҳамкории Шонгҳой ба унвони нозир кор мекунанд ва 7 кишвари дигар барои мақоми нозир дархост додаанд. Иқтидори созмон ба таври пайваста дар ҳоли рушд аст ва ҳамроҳ бо он, алоқа ба фаъолиятҳои Созмони ҳамкории Шонгҳой дар сартосари ҷаҳон.
Бисёре аз аъзо, шарикон ва нозирони Созмони ҳамкории Шонгҳой кишварҳои ҳамсояи Афғонистон ҳастанд, ки ҳамкорӣ бо онҳо метавонад барои ҳама ширкаткунандагон судманд бошад. Вежагии минтақаии Созмони ҳамкории Шонгҳой ба ҳаддест, ки баррасии фаъолиятҳои созмон бидуни Афғонистон бисёр душвор аст. Ҳама тарафҳо алоқаманд ба азсаргирии гуфтугӯи комил ҳастанд, ки собиқае ғанӣ дорад.
Гурӯҳи тамоси Созмони ҳамкории Шонгҳой-Афғонистон дар соли 2005, чаҳор сол пас аз эҷоди созмон эҷод шуд. 7 сол баъд, дар соли 2012, Афғонистон ба унвони нозир дар Созмони ҳамкории Шонгҳой пазируфта шуд ва дар соли 2019 бар рӯи Нақшаи роҳи иқдомот тавофуқ шуд, ки заминаҳои ҳамкории минтақаиро густариш дод. Ҳадафи ниҳоӣ тазмини сулҳ, амният ва беҳбуди иқтисодӣ дар Афғонистон буд. Фаъолиятҳои Гурӯҳи тамоси Созмони ҳамкории Шонгҳой ва Афғонистон то августи 2021, замоне, ки Толибон ба қудрат расиданд, идома ёфт.
Имрӯз Кобул барои ба расмият шинохтан дар сатҳи байналмилал талош мекунад, аммо ин кишвар таҳти фишори байналмилалӣ аст ва ниёзи мубраме ба беҳбуди иқтисодӣ дорад. Калиди ҳалли мушкил мумкин аст гуфтугӯи байналмилалӣ аз тариқи азсаргирии кори Гурӯҳи тамоси Созмони ҳамкории Шонгҳой ва Афғонистон бошад.
Ташдиди ҳамкориҳо зарфияти болое дорад ва метавонад бар ҳавзаҳои ҳамлу нақл, тиҷорат, энержӣ, сармоягузорӣ, таҳқиқоти илмиву фанноварӣ ва масоили башардӯстона таъсир бигузорад. Бо вуҷуди тағйир дар қудрат, Афғонистон ба талош барои сулҳу рифоҳ идома медиҳад. Ҳимояти байналмалалӣ тавассути Созмони ҳамкории Шонгҳой ироа хоҳад шуд.
Аммо танҳо чизе, ки аз Толибон, ҳокимони имрӯзи Афғонистон, хоста мешавад, дар як калом, ҳамкории онҳо бо минтақа аст. Мешавад хостаҳои минтақаро дар суханони ахири Сергей Лавров, вазири хориҷаи Русия, хулоса кард. Вай аз аз Толибон хост, ки (1) ба ваъдаҳои худ, ки аслитарини онҳо эҷоди як давлати фарогир аст, таҳаққуқ бахшад ва (2) бо Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон тамос барқарор кунад.
Вазири хориҷаи Русия дуруст ташхис додааст, ки ҳеҷ ҳукумате дар Афғонистон бидуни ҳузури тамоми ақвом ва неруҳои сиёсӣ пойдор нахоҳад буд ва нопойдории ҳукумат дар Афғонистон ба маънои бесуботии сиёсӣ на фақат дар он кишвар, балки тамоми минтақа ва табъан қаламрави Созмони ҳамкории Шонгҳой аст.
Толибон бояд ин шонси таърихиро истифода кунад, дар акси ҳол, ҳам худро табоҳ мекунад, ҳам Афғонистонро ва ҳам минтақаро дучори як бесуботии мудаввом хоҳад кард.
